"กระอักเลือด" ไม่ใช่หนังจีนก็เป็นได้ ต้องหาสาเหตุ เพื่อรักษาให้ทันท่วงที

สาเหตุของภาวะอาเจียนเป็นเลือด

ภาวะอาเจียนเป็นเลือด หรือ hematemesis หมายถึงการอาเจียนออกมาเป็นเลือดสด หรือเป็นสีดำคล้ำคล้ายกากกาแฟ ซึ่งมักบ่งชี้ว่าเลือดออกมาจากทางเดินอาหารส่วนต้น ได้แก่ หลอดอาหาร กระเพาะอาหาร หรือส่วนต้นของลำไส้เล็ก ภาวะนี้ถือเป็นอาการสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม เพราะอาจเป็นสัญญาณของเลือดออกในทางเดินอาหารที่มีความรุนแรงได้   

สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดอย่างหนึ่งคือ แผลในกระเพาะอาหารหรือแผลที่ลำไส้เล็กส่วนต้น แผลเหล่านี้อาจเกิดจากการติดเชื้อ Helicobacter pylori การใช้ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs เช่น aspirin, ibuprofen, naproxen หรือการใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด เมื่อแผลกัดลึกถึงหลอดเลือดก็อาจทำให้มีเลือดออกและอาเจียนเป็นเลือดได้   

อีกสาเหตุที่พบได้บ่อยคือ กระเพาะอาหารอักเสบหรือเยื่อบุกระเพาะสึกกร่อน โดยเฉพาะในผู้ที่ใช้ NSAIDs ดื่มแอลกอฮอล์มาก มีการติดเชื้อ H. pylori หรืออยู่ในภาวะเจ็บป่วยรุนแรง เยื่อบุกระเพาะที่อักเสบหรือมีแผลถลอกสามารถมีเลือดออกได้ และบางครั้งอาการแรกที่เห็นชัดก็คืออาเจียนเป็นเลือด   

สาเหตุจาก หลอดอาหารอักเสบ ก็ทำให้เกิดเลือดออกได้เช่นกัน โดยเฉพาะผู้ที่มีกรดไหลย้อนเรื้อรัง เยื่อบุหลอดอาหารที่อักเสบเป็นเวลานานอาจเกิดแผลและมีเลือดออก นอกจากนี้การอาเจียนหรือไอรุนแรงมาก ๆ ยังอาจทำให้เกิด แผลฉีกขาดบริเวณรอยต่อหลอดอาหารกับกระเพาะอาหาร ที่เรียกว่า Mallory-Weiss tear ซึ่งมักมีประวัติอาเจียนแรงหลายครั้งก่อนจะเริ่มอาเจียนเป็นเลือด 

อีกกลุ่มที่สำคัญคือ เส้นเลือดขอดในหลอดอาหารหรือกระเพาะอาหาร (varices) ซึ่งมักสัมพันธ์กับโรคตับแข็งและความดันในหลอดเลือดพอร์ทัลสูง เมื่อเส้นเลือดเหล่านี้แตก อาจทำให้เลือดออกปริมาณมากอย่างเฉียบพลัน และเป็นสาเหตุของอาเจียนเป็นเลือดที่อันตรายมาก   

นอกจากนี้ยังอาจเกิดจาก เนื้องอกหรือมะเร็งของหลอดอาหารและกระเพาะอาหาร ซึ่งทำให้เยื่อบุเปราะบางและเลือดออกได้ รวมถึงรอยโรคของหลอดเลือดในทางเดินอาหารบางชนิด แม้จะพบไม่บ่อยเท่าสาเหตุข้างต้น แต่ก็เป็นสิ่งที่ต้องนึกถึง โดยเฉพาะในผู้ที่มีอาการเรื้อรัง น้ำหนักลด เบื่ออาหาร หรือซีดร่วมด้วย   

ลักษณะของเลือดที่อาเจียนออกมาช่วยบอกความเป็นไปได้บางอย่างได้ เลือดสีแดงสดมักหมายถึงกำลังมีเลือดออกอยู่ ส่วนอาเจียนสีดำคล้ำคล้ายกากกาแฟมักหมายถึงเลือดค้างอยู่ในกระเพาะระยะหนึ่งและถูกกรดย่อยบางส่วนแล้ว ผู้ป่วยบางรายอาจมีอุจจาระดำ หน้ามืด เหนื่อย ใจสั่น หรือถึงขั้นช็อกร่วมด้วย หากมีอาการเหล่านี้ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที   

สรุปแล้ว ภาวะอาเจียนเป็นเลือดไม่ใช่โรค แต่เป็น อาการแสดงของเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนต้น ซึ่งสาเหตุสำคัญได้แก่ แผลในกระเพาะหรือลำไส้เล็ก กระเพาะอักเสบ หลอดอาหารอักเสบ แผลฉีกขาดจากอาเจียนรุนแรง และเส้นเลือดขอดจากโรคตับ การประเมินโดยแพทย์และการส่องกล้องทางเดินอาหารส่วนต้นมักมีบทบาทสำคัญในการหาสาเหตุและรักษาอย่างทันท่วงที

อ่านข้อมูลจากแพทย์ของนพ. โอฬาริก ได้ที่ https://www.facebook.com/share/p/1LAm3xeMZM/