Gen Z ลุกฮือ ? จากประท้วงอินโดฯ สู่เนปาล และฝรั่งเศส สะท้อนปัญหาอะไร ?

จากการประท้วงเดือดในอินโดนีเซีย ตั้งแต่ปลายเดือนสิงหาคน ที่ประชาชนลุกฮือ แสดงความไม่พอใจรัฐบาล มาสู่ม็อบ Gen Z เผารัฐสภา ไล่ล่านักการเมือง ในเนปาล และล่าสุดกับม็อบขวางทุกอย่างในฝรั่งเศส ที่พยายามบอกรัฐบาลว่า ไม่ฟังเสียงของประชาชน 

การประท้วงเหล่านี้ เกิดขึ้นได้อย่างไร ? และการที่คำว่า Gen Z ถูกนำมาอธิบายเหล่าผู้ประท้วงสะท้อนอะไรบ้าง ?

3 ม็อบ และมีเหตุผลร่วม คือการไม่พอใจรัฐบาล 

เริ่มจากการประท้วงในอินโดนีเซีย ที่เกิดขึ้นตั้งแต่ช่วงปลายเดือนสิงหาคม ในกรุงจาการ์ตา เมืองหลวงอินโดนีเซีย และกระจายไปอีกหลายเมือง โดยชนวนของการชุมนุมนั้น มาจากความไม่พอใจของประชาชน ต่อการขึ้นเงินเดือนและเพิ่มเงินตอบแทนอื่น ๆ ให้แก่สมาชิกสภาอินโดนีเซีย ลุกลามไปถึงการประท้วงพวกอภิสิทธิ์ชนที่ทุจริตที่อยู่ในรัฐบาล และความไม่พอใจต่อกองทัพ ที่มีบทบาทเพิ่มขึ้นมากในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา

ด้านเนปาล การประท้วงได้เกิดขึ้นหลังรัฐบาลสั่งแบนแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย ทำให้คนรุ่นใหม่ หรือ Gen Z ออกมาประท้วง เพราะมองว่านี่เป็นการปิดปาก และปิดกั้นเสรีภาพในการแสดงออก ท่ามกลางความโกรธ และตั้งคำถามต่อโครงสร้างอำนาจที่พวกเขาเชื่อว่ามีเงาของการทุจริต คอร์รัปชัน และไม่โปร่งใสซ่อนอยู่ รวมไปถึงความไม่พอใจต่อ Nepo Kids หรือลูกหลานนักการเมืองที่ร่ำราย โชว์หรู ติดแกลม ขณะที่ประชาชนประสบปัญหาปากท้อง 

ขณะที่การประท้วง“ขวางทุกอย่าง” (Block Everything) ในฝรั่งเศส ก็เกิดขึ้นเพื่อแสดงความโกรธแค้นนักการเมืองและแผนการตัดลดงบประมาณ และวิธีการบริหารประเทศของประธานาธิบดีมานูเอล มาครง ซึ่งคน Gen Z นี้เอง ที่ได้มาเป็นกำลังในการขวาง ปิดกั้นทางหลวง วงเวียน ปั๊มน้ำมัน และรถราง จุดไฟเผาสิ่งกีดขวาง และปะทะกับตำรวจที่ประจำการอยู่ 80,000 นาย

3 ม็อบที่มี Gen Z เป็นผู้ประท้วง

แล้วทั้ง 3 ม็อบนี้ นอกจากความไม่พอใจต่อรัฐบาลแล้ว สิ่งที่ถูกเล่าออกมาโดยเฉพาะม็อบของอินโดนีเซีย และเนปาลนั้น คือการแทนกลุ่มผู้ประท้วงว่าเป็น Gen Z หรือคนรุ่นใหม่ 

หนึ่งเหตุผลที่ถูกอธิบายว่า ทำไม Gen Z ถึงลุกฮือ คือเพราะคนกลุ่มนี้ กลายมาเป็นกำลังสำคัญของประเทศ โดยปัจจุบัน Gen Z ถือว่ามีสัดส่วนมากถึง 25% ของโลก 

ในอินโดนีเซียนั้น Gen Z เข้ามามีบทบาทมากในการเมือง ตั้งแต่การเลือกตั้งประธานาธิบดี ปี 2024 โดยมีผู้มีสิทธิเลือกตั้งถึง 54 % คือคนในกลุ่มอายุ 18-29 ปี ทำให้ถูกมองว่า เยาวชนกลายเป็นฐานเสียงสำคัญ

ด้านเนปาล ประเทศที่มีประชากร 30 ล้านคน Gen Z ก็ได้ก้าวมาเป็นสัดส่วนสำคัญถึง 40% ของประเทศ ในขณะที่ในฝรั่งเศส การประท้วงนั้นเกิดขึ้นบ่อยครั้งในประเทศอยู่แล้ว แต่ปัจจุบัน Gen Z ก็ถูกมองว่ามีอิทธิพล และเคลื่อนไหวมากที่สุดทั้งในโซเชียลมีเดีย และในโลกความเป็นจริง 

อีกเหตุผลคือแม้คนกลุ่มนี้จะเป็นกำลังหลัก แต่พวกเขากลับถูกกดทับด้วยสภาพเศรษฐกิจ และการว่างงาน เมื่อเห็นภาพความเหลื่อมล้ำในชีวิต กับเหล่านักการเมืองที่แตกต่าง ทำให้ความรู้สึกไม่ยุติธรรม เกิดขึ้นออกมาผ่านการชุมนุม 

โดยตามการสํารวจระดับชาติในปี 2024 พบว่าชาวอินโดนีเซีย Gen Z เกือบ 10 ล้านคนยังคงว่างงาน ด้านเนปาลเอง Gen Z ข้อมูลจาก World Bank ระบุว่า อัตราการว่างงานสำหรับคนวัย 15-24 ปีนั้น สูงถึง 20.8% ในปี 2024 ในฝรั่งเศสเอง ความไม่พอใจนี้ก็มาจากหนี้สาธารณะท่ีสูงขึ้น ทำให้ Gen Z ออกมาประท้วงต่อต้านความยากลำบากทางเศรษฐกิจ และชนชั้นนำ 

ซึ่งเหตุผลเหล่านี้ ก็อาจย้อนไปถึงการชุมนุมในบังกลาเทศ เมื่อปีที่ผ่านมา ที่ก็ถูกเรียกว่า การชุมนุมของคนรุ่นใหม่ หรือ Gen Z ที่รวมตัวประท้วงรัฐบาลทั้งจากการปรับลดโควตางานภาครัฐ ที่สงวนไว้ให้ลูกหลานของ “นักต่อสู้เพื่ออิสรภาพ” ถึง 30% ขณะที่เด็กจบใหม่จำนวนมากต้องดิ้นรนหางาน จนลามไปสู่การประท้วงรัฐบาล ปัญหาความไม่เท่าเทียม สุดท้ายทำให้นางชีค ฮาสินา นายกรัฐมนตรีหญิงผู้ดำรงตำแหน่งมายาวนานกว่า 15 ปี ต้องลาออกจากตำแหน่งและเดินทางออกนอกประเทศ