ส่องฝุ่น PM 2.5 หลังหยุดยาว ควันรถ-ปิ้งย่าง ซ้ำเติมอากาศแย่แค่ไหน?

สิ่งที่น่าจับตาคือ “เอฟเฟกต์หลังหยุดยาว” ซึ่งมักเกิดขึ้นในช่วง 1–3 วันแรกของการกลับมาทำงาน โดยปริมาณรถยนต์ที่เพิ่มขึ้นในเมืองใหญ่ ส่งผลให้ค่าฝุ่นมีแนวโน้มขยับขึ้น โดยเฉพาะในช่วงเวลาเร่งด่วนและวันที่ลมสงบ

เมื่อแยกดูแหล่งกำเนิดมลพิษ พบว่า ปัจจัยหลักที่ทำให้ค่า PM 2.5 ยังอยู่ในระดับสูง ได้แก่ ไฟป่า การเผาในที่โล่ง และการปล่อยมลพิษจากภาคขนส่ง โดยเฉพาะรถยนต์ที่ใช้เครื่องยนต์ดีเซล ซึ่งปล่อยเขม่าควันและฝุ่นขนาดเล็กออกสู่บรรยากาศอย่างต่อเนื่อง

ในพื้นที่เมือง การจราจรติดขัดยิ่งทำให้สถานการณ์แย่ลง เพราะไม่เพียงแต่ไอเสียจากการเผาไหม้เชื้อเพลิง แต่ยังรวมถึงฝุ่นที่สะสมบนถนนและถูกฟุ้งกระจายขึ้นมาอีกครั้งเมื่อรถเคลื่อนตัว

ขณะที่ “ควันปิ้งย่าง” จากร้านอาหารริมทางหรือกิจกรรมสังสรรค์ในช่วงเทศกาล มีส่วนทำให้เกิด PM 2.5 เช่นกัน แต่ลักษณะผลกระทบมักเกิดในระดับพื้นที่ใกล้เคียง เช่น บริเวณร้านหรือชุมชน มากกว่าจะดันค่าเฉลี่ยของทั้งเมืองให้สูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

อย่างไรก็ตาม หากอยู่ใกล้แหล่งควันปิ้งย่างเป็นเวลานาน ก็อาจได้รับฝุ่นในระดับเข้มข้นและส่งผลต่อระบบทางเดินหายใจได้ โดยเฉพาะในสภาพอากาศปิดหรือไม่มีลมพัด

ภาพรวมจึงชัดเจนว่า “ควันรถ” ยังเป็นตัวแปรหลักของฝุ่นในเมืองใหญ่ ขณะที่ “ควันปิ้งย่าง” เป็นปัจจัยเสริมที่ซ้ำเติมคุณภาพอากาศในระดับจุดหรือย่าน

สำหรับการรับมือหลังสงกรานต์ ประชาชนควรติดตามค่าฝุ่นรายวันอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะช่วงเช้าและค่ำที่ค่าฝุ่นมักสูง หากอยู่ในพื้นที่เสี่ยงควรหลีกเลี่ยงกิจกรรมกลางแจ้ง ใช้หน้ากากป้องกันฝุ่น และดูแลสุขภาพอย่างใกล้ชิด