รับรอง “รัฐปาเลสไตน์” มีผลอย่างไรต่อมิติใดบ้าง อย่างไร?

กรณีผู้นำแห่งนอร์เวย์ ไอร์แลนด์ และสเปน ประกาศเมื่อวันพุธ (22 พ.ค.) ว่า จะให้การรับรอง "ปาเลสไตน์" เป็นรัฐ โดยจะมีผลในวันที่ 28 พฤษภาคมนี้ เพื่อหวังว่าจะเป็นหนทางสู่ "สันติภาพในตะวันออกกลาง"

นายกรัฐมนตรีโยนาส การ์ สเตอร์ แห่งนอร์เวย์ ประกาศวันนี้ว่า "การแก้ปัญหาแบบ 2 รัฐ" คือประโยชน์สูงที่สุดต่ออิสราเอล - เพราะมันจะไม่มีวันมีสันติภาพในตะวันออกกลางได้เลย หาไม่มีการรับรองปาเลสไตน์"

และในช่วงแห่งสงคราม ที่มีคนหลายหมื่นคนถูกสังหาร และบาดเจ็บในกาซา หนทางในการแก้ปัญหานี้ นั่นคือ "การแก้ปัญหาแบบ 2 รัฐ คือ รัฐอิสราเอล และรัฐปาเลสไตน์ เคียงคู่กัน" เพื่อสันติภาพ และความมั่นคง

ด้านไซมอน แฮร์ริส นายกรัฐมนตรีแห่งไอร์แลนด์ ประกาศจุดยืนรับรองรัฐปาเลสไตน์ตามมา

“รัฐ” ปาเลสไตน์ ?

นับตั้งแต่ปี 1988 เพียงไม่นานหลังจาก Intifada ครั้งที่ 2 (ความพยายามของกลุ่มปาเลสไตน์ขับไล่อิสราเอลออกจากพื้นที่ “ตัวเอง” (ในย่านเวสต์แบงก์ กับกาซา) เพื่อสร้างพื้นที่และรัฐปาเลสไตน์แท้ ๆ) – ยัสเซอร์ อาราฟัต ซึ่งขณะนั้นเป็น ประธานคณะกรรมการบริหารขององค์กรปลดปล่อยปาเลสไตน์ ประกาศสถาปนา “รัฐปาเลสไตน์” ซึ่งประกอบด้วยฉนวนกาซา และเวสต์แบงก์ โดยมีเยรูซาเลมตะวันออกเป็นเมืองหลวง

ตามมาด้วยการประกาศเอกราชของสภาแห่งชาติปาเลสไตน์ (Palestine National Council: PNC) ในวันที่ 15 พฤศจิกายน 1988  โดยมี 85 ประกาศประกาศรับรอง “รัฐปาเลสไตน์” ประกอบด้วยชาติอาหรับส่วนใหญ่ และมีอีกหลายประเทศให้การรับรองตามมาหลังจากนั้น

ทำให้ปัจจุบัน มีสมาชิกสหประชาชาติ หรือ ยูเอ็น ให้การรับรองอธิปไตย “รัฐปาเลสไตน์” แล้ว 143 ประเทศ (ไม่รวม 3 ชาติล่าสุดที่ประเทศ นอร์เวย์, ไอร์แลนด์ และสเปน ที่เพิ่งประกาศล่าสุด)

ในปี 2014 สวีเดน เป็นชาติแรกของโลกตะวันตกที่รับรองปาเลสไตน์ หลังจากที่เข้าร่วมสหภาพยุโรป - และปัจจุบันมีชาติอียูเพียง 8 ประเทศ จาก 27 ประเทศ ที่ให้การรับรองปาเลสไตน์ นั่นคือ โปแลนด์, บัลแกเรีย, โรมาเนีย, ฮังการี, สาธารณรัฐเชค, สโลวาเกีย, สวีเดน และไซปรัส

ตั้งแต่ปี 2012 เป็นต้นมา ปาเลสไตน์ ได้รับสถานะผู้สังเกตการณ์ที่ไม่ใช่ชาติสมาชิกของยูเอ็น แต่ไม่มีสิทธิ์ในการยกมือโหวตในที่ประชุมสมัชชาใหญ่ (UNGA) แต่ก็ทำให้ปาเลสไตน์มีโอกาสในการเข้าร่วมหน่วยงานอื่น ๆ ของยูเอ็น เช่น องค์การอนามัยโลก (WHO) เป็นต้น

และด้วยสถานะนี้ ทำให้ปาเลสไตน์ได้เป็นภาคีของศาลอาญาระหว่างประเทศ หรือ ICC เมื่อปี 2015 ที่เป็นศาลระหว่างประเทศถาวรแห่งแรกของโลก ที่จะสามารถดำเนินคดีบุคคลในข้อหาก่ออาชญากรรมสงครามได้

การรับรองปาเลสไตน์ มีความหมายว่าอย่างไร?

การรับรองปาเลสไตน์ หลัก ๆ แล้วเป็นเรื่องทางการเมือง ไม่ได้มีเงื่อนไขใด ๆ ในการสถาปนาความสัมพันธ์ทวิภาคี

สหรัฐฯ และพันธมิตรตะวันตกส่วนใหญ่ รวมถึงแคนาดา, เกาหลีใต้, ญี่ปุ่น, ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์ ก็ไม่ได้รับรองรัฐปาเลสไตน์ แต่ก็ยังคงไว้ซึ่งความสัมพันธ์อย่างเป็นทางการกับองค์การบริหารปาเลสไตน์ (PA) – ซึ่งองค์การบริหารปาเลสไตน์ ก็ได้รับการรับรองจากรัฐบาลอิสราเอล ภายใต้ข้อตกลงออสโล ในปี 1993 ในฐานะการเป็นผู้แทนที่ถูกต้องตามกฎหมายของชาวปาเลสไตน์

ปัจจุบัน การรับรองรัฐปาเลสไตน์ ก็เป็นเพียง “สัญลักษณ์” เท่านั้น ที่ไม่ได้มีผลต่อเรื่องความ “ยุติธรรม” หรือ “ความเท่าเทียม” ในการแก้ปัญหาพรมแดน, ความมั่นคง, การส่งกลับผู้ลี้ภัย, สถานะของเยรูซาเลม หรือแม้กระทั่ง การให้พันธะ หรือความช่วยเหลือให้ชาวปาเลสไตน์เข้าถึง “น้ำดื่มที่มีคุณภาพ” หรือ การมีความสัมพันธ์ด้านเศรษฐกิจใด ๆ

ผู้สังเกตการณ์เชื่อว่า ตราบใดที่ปาเลสไตน์ยังเป็นดินแดนที่กระจัดกระจาย และถูกยึดครอง และไม่ได้มีแรงกดดัน หรือมาตรการลงโทษอย่างเป็นรูปธรรมต่อความรุนแรงที่อิสราเอลก่อขึ้น – ต่อให้มีการรับรองรัฐปาเลสไตน์มากขึ้นอีกมากเพียงใด ก็จะมีผลเพียงเล็กน้อย ต่อการใช้ชีวิตประจำวันของผู้คนบนดินแดนปาเลสไตน์

แต่อย่างไรก็ตาม ผู้สังเกตการณ์ยังหวังว่า การรับรองรัฐปาเลสไตน์ เป็นหนทางที่จำเป็นเพื่อไปสู่เป้าหมายใหญ่กว่า นั่นคือการสร้างสันติภาพในตะวันออกกลางได้

อะไรทำให้อีกหลายชาติ ไม่ให้การรับรองปาเลสไตน์?

สำหรับบางประเทศ การไม่สนับสนุนปาเลสไตน์ คือการแสดงจุดยืนสนับสนุนอิสราเอลชัดเจน อาทิ เยอรมนี ที่ประกาศตัวชัดเจนว่าต่อต้านการสถาปนารัฐปาเลสไตน์ โดยเมื่อปี 2014 แองเกลา แมร์เคิล นายกรัฐมตรีในเวลานั้น ประกาศชัดเจน ไม่เห็นด้วยกับการรับรองรัฐปาเลสไตน์  และย้ำว่านี่ไม่ใช่หนทางในการไปสู่การแก้ปัญหาแบบ 2 รัฐ

ทั้งนี้ แนวทาง 2 รัฐ หมายถึง แนวทางที่จะจัดให้มีรัฐปาเลสไตน์ที่มีเอกราชของตัวเองเคียงคู่ไปกับรัฐอิสราเอล โดยที่รัฐปาเลสไตน์อิสระจะตั้งอยู่ทางตะวันตกของแม่น้ำจอร์แดน

บทความโดย: ภัทร จินตนะกุล