“ทรัมป์” ถอน “สหรัฐฯ” พ้น “ข้อตกลงปารีส” เป็นครั้งที่ 2 เขย่าแนวร่วมโลกสู้วิกฤตโลกร้อน

การถอนตัวถูกประกาศตั้งแต่วันแรกที่โดนัลด์ ทรัมป์ กลับเข้ารับตำแหน่งประธานาธิบดีอีกสมัย เมื่อเดือนมกราคม พ.ศ. 2568 ต่อหน้าผู้สนับสนุนในสนามกีฬา และเกิดขึ้นท่ามกลางการเดินหน้ายกเลิกและลดทอนนโยบายด้านสภาพภูมิอากาศภายในประเทศอย่างกว้างขวาง ล่าสุดในเดือนมกราคม พ.ศ. 2569 รัฐบาลสหรัฐฯ ยังประกาศถอนตัวออกจากกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (UNFCCC) ซึ่งเป็นกรอบที่ก่อกำเนิดข้อตกลงปารีส ส่งผลให้สหรัฐฯ ถอนตัวออกจากระบบธรรมาภิบาลด้านสภาพภูมิอากาศโลกแทบทั้งหมด

ผู้เชี่ยวชาญระบุว่า แม้สหรัฐฯ จะลดบทบาทบนเวทีโลก แต่การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในระดับนานาชาติยังคงดำเนินต่อไป โดยการลงทุนในพลังงานคาร์บอนต่ำเติบโตเร็วกว่าการลงทุนในเชื้อเพลิงฟอสซิลอย่างชัดเจน พลังงานหมุนเวียนคิดเป็นกว่าร้อยละ 90 ของกำลังการผลิตไฟฟ้าใหม่ทั่วโลกในปีที่ผ่านมา และในหลายประเทศได้กลายเป็นแหล่งพลังงานที่มีต้นทุนต่ำที่สุด

โดย “จีน” กำลังก้าวขึ้นมามีบทบาทสำคัญในการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาด แม้ยังเป็นผู้ใช้ถ่านหินรายใหญ่ที่สุดของโลก แต่การปล่อยก๊าซเรือนกระจกมีแนวโน้มถึงจุดสูงสุดเมื่อปีที่ผ่านมา ล่าสุดผู้ผลิตรถยนต์ไฟฟ้าจีน BYD มียอดขายแซงหน้าเทสลา ขณะที่บริษัทจีนผลิตแผงโซลาร์เซลล์มากกว่าร้อยละ 80 และกังหันลมราวร้อยละ 70 ของตลาดโลก

อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์เตือนว่า นโยบายของทรัมป์อาจผลักให้สหรัฐฯ ถูกลดบทบาทในความร่วมมือด้านสภาพภูมิอากาศ และอาจเปิดช่องให้บางประเทศใช้การถอนตัวของสหรัฐฯ เป็นเหตุผลในการลดความทะเยอทะยานด้านสภาพภูมิอากาศของตนเอง โดยมีรายงานว่าอิสราเอลกำลังพิจารณาแนวทางเดียวกัน

ขณะเดียวกัน การถอนตัวของสหรัฐฯ ก็ได้กระตุ้นให้บางประเทศเดินหน้ามาตรการด้านสภาพภูมิอากาศที่เข้มข้นยิ่งขึ้น โดยในการประชุม COP30 ที่บราซิลเมื่อปีที่ผ่านมา โคลอมเบียและเนเธอร์แลนด์ประกาศแผนเป็นเจ้าภาพการเจรจาระหว่างประเทศครั้งแรกที่มุ่งเน้นการยุติการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล ร่วมกับกลุ่มประเทศหมู่เกาะแปซิฟิก

ผู้เชี่ยวชาญยังเตือนว่า หากสหรัฐฯ เดินหน้าขยายการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล โดยเฉพาะเพื่อรองรับความต้องการพลังงานที่เพิ่มขึ้นจากศูนย์ข้อมูลปัญญาประดิษฐ์ อาจทำให้การปล่อยก๊าซเรือนกระจกเพิ่มสูงขึ้น และส่งผลกระทบต่อเป้าหมายด้านสภาพภูมิอากาศของโลกโดยรวม อีกทั้งการถอนตัวจากข้อตกลงปารีสยังทำให้สหรัฐฯ ถอนตัวจากความพยายามสนับสนุนประเทศรายได้น้อยในการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาด

การถอนตัวครั้งนี้จึงยิ่งตอกย้ำภาพลักษณ์ของสหรัฐฯ ในฐานะพันธมิตรที่ขาดความแน่นอนบนเวทีนโยบายโลก และเกิดขึ้นในช่วงเวลาที่โลกกำลังเผชิญอุณหภูมิสูงเป็นประวัติการณ์ ภัยพิบัติรุนแรง และความสูญเสียทางเศรษฐกิจจากวิกฤตสภาพภูมิอากาศที่ทวีความรุนแรงขึ้นอย่างต่อเนื่อง