เมลาโทนิน ทำได้มากกว่าช่วยนอนหลับ ช่วยปกป้องสมอง เสริมความจำ

ทีมนักวิจัยชั้นนำจากสเปน บราซิล และออสเตรเลีย ร่วมกันศึกษาว่าเมลาโทนิน ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่ร่างกายผลิตขึ้นเป็นหลักในช่วงการนอนหลับ สามารถกระตุ้นการเปลี่ยนแปลงในสมอง เพื่อป้องกันหรือลดผลกระทบของโรคอัลไซเมอร์ รวมถึงความผิดปกติที่เกิดขึ้นในระยะเริ่มต้นของโรคได้หรือไม่

จากการศึกษาก่อนหน้านี้ในสัตว์ทดลอง พบว่าเมลาโทนินอาจช่วยป้องกันความผิดปกติของสมองที่คล้ายอัลไซเมอร์ได้ อย่างไรก็ตาม หลักฐานจากการศึกษาในมนุษย์ยังไม่ชัดเจน งานวิจัยชิ้นนี้จึงออกแบบมาเพื่อวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงอย่างละเอียดในหนูที่ถูกดัดแปลงพันธุกรรมให้มีลักษณะของอัลไซเมอร์ และหนูสุขภาพดีที่มีอายุเท่ากัน เพื่อยืนยันศักยภาพของเมลาโทนินในการปกป้องระบบประสาท

ผลการศึกษาพบว่า เมลาโทนินอาจมีบทบาทสำคัญในการปกป้องสมองเมื่ออายุมากขึ้น ช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดโรคอัลไซเมอร์ และยังอาจช่วยชะลอการเสื่อมของเซลล์สมองในผู้ที่เริ่มมีโรคแล้ว

ในการทดลอง นักวิจัยให้หนูอายุ 6 เดือน ทั้งกลุ่มที่สุขภาพดีและกลุ่มที่มีลักษณะของอัลไซเมอร์ ได้รับเมลาโทนินในขนาด 10 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวัน ต่อเนื่องจนถึงอายุ 12 เดือน

พบว่า หนูทุกกลุ่มที่ได้รับเมลาโทนินแสดงพฤติกรรมด้านสุขภาวะและความสามารถทางการรับรู้ที่ดีขึ้นอย่างชัดเจน

นักวิจัยอธิบายว่า ทั้งหนูที่มีลักษณะของอัลไซเมอร์และหนูสุขภาพดีที่ได้รับเมลาโทนิน มีความวิตกกังวลน้อยลง กระตือรือร้นในการสำรวจสิ่งแวดล้อมมากขึ้น และมีความจำดีกว่าหนูที่ไม่ได้รับเมลาโทนิน ซึ่งบ่งชี้ว่าวงจรประสาทในสมองได้รับการปรับให้ทำงานได้อย่างเหมาะสมจากผลของเมลาโทนินในระดับเซลล์

กลไกที่พบรวมถึง การช่วยให้เซลล์สมองหลีกเลี่ยงการสะสมของโปรตีนผิดปกติที่เป็นอันตราย การกำจัดโปรตีนที่ไม่ทำงานแล้ว และการเตรียมความพร้อมของเซลล์ในการรับมือกับโปรตีนที่ผิดปกติ นอกจากนี้ เมลาโทนินยังช่วยลดการอักเสบในสมองของหนูอัลไซเมอร์ และที่น่าสนใจคือ ยังช่วยลดการอักเสบในหนูสุขภาพดีด้วย ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่ง เนื่องจากการอักเสบระดับปานกลางถึงรุนแรงเป็นลักษณะเด่นในระยะที่โรคอัลไซเมอร์ดำเนินไป

ผู้ป่วยอัลไซเมอร์มักประสบปัญหาการนอนหลับ และมีหลักฐานอยู่แล้วว่าเมลาโทนินช่วยบรรเทาปัญหานี้ได้

การได้รับแสงประดิษฐ์ในเวลากลางคืนจะไปยับยั้งการหลั่งเมลาโทนินตามธรรมชาติ ซึ่งไม่เพียงส่งผลต่อการนอนหลับเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับปัญหาสุขภาพอื่น ๆ เช่น โรคหัวใจและหลอดเลือด ปัญหาระบบทางเดินอาหาร เบาหวาน โรคอ้วน ภาวะซึมเศร้า และการอดนอน

ดังนั้น การใช้เมลาโทนินอาจช่วยปรับคุณภาพการนอนในคนทั่วไป และอาจช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดโรคอัลไซเมอร์เมื่ออายุมากขึ้นได้

อย่างไรก็ตาม คณะผู้วิจัยย้ำว่ายังเป็นเพียงระยะเริ่มต้น และจำเป็นต้องมีการศึกษาในมนุษย์เพิ่มเติม ก่อนจะสามารถแนะนำขนาดหรือการใช้เมลาโทนินอย่างเป็นทางการได้ เนื่องจากแบบจำลองโรคในหนูสามารถสะท้อนโรคอัลไซเมอร์ได้เพียงบางส่วน และส่วนใหญ่อยู่ในระยะเริ่มถึงปานกลาง

นักวิจัยระบุว่า หากยาที่ได้ผลในหนูสามารถใช้ได้ผลในมนุษย์จริง ก็อาจช่วยชะลอการดำเนินของโรคในระยะเริ่มต้นได้เท่านั้น ปัจจุบันยังไม่มียารักษาอัลไซเมอร์ให้หายขาด เนื่องจากโรคในมนุษย์มีความซับซ้อนสูงและมีระยะเงียบยาวนาน อย่างไรก็ดี หากสามารถชะลอการเกิดและการลุกลามของโรคได้ ก็จะช่วยลดจำนวนผู้ป่วยอัลไซเมอร์ทั่วโลกลงได้อย่างมาก

จำเป็นต้องมีการทดลองทางคลินิกเพื่อประเมินประสิทธิผลของเมลาโทนินในมนุษย์อย่างจริงจัง พร้อมย้ำว่า การรักษาอัลไซเมอร์ยิ่งเริ่มเร็วเท่าไร ยิ่งมีโอกาสเห็นผลมากขึ้น เพราะเมื่อโรคดำเนินไปไกลแล้ว การฟื้นฟูการทำงานของสมองจะทำได้ยาก

ในระหว่างที่ยังรอหลักฐานเพิ่มเติมจากงานวิจัยในมนุษย์ นักวิจัยแนะนำว่า การรับประทานอาหารที่เหมาะสม และการนอนหลับอย่างมีคุณภาพ ยังคงเป็นพื้นฐานสำคัญในการดูแลสุขภาพสมองในระยะยาว